Арнаулы салық режимі (АСР) - салық төлеушілердің жекелеген санаттары үшін белгіленетін және жекелеген салық түрлері мен жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақыны есептеу мен төлеудің, сондай-ақ олар бойынша салық есептілігін табыс етудің оңайлатылған тәртібін қолдануды көздейтін бюджетпен есеп айырысудың ерекше тәртібі.

Шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін мынадай шарттарға сәйкес келетін салық төлеушілер қолдануға құқылы:

         1) салық кезеңіндегі жұмыскерлердің орташа тізімдік саны арнаулы салық режимі үшін аспайды:

оңайлатылған декларация негізінде - 30 адам;

тіркелген шегерімді пайдаланумен - 50 адам

         2) арнаулы салық режимі үшін салық кезеңіндегі табысы аспайтын:

патент негізінде-республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 3 528 еселенген мөлшері;

         Мысалы: 2021 жылғы 1 қаңтардан 30 маусымға дейін Патент. Осы кезеңде болжамды кіріс 2 200 000 теңгені құрады, маусым айында 9 000 000 теңгеге қызмет көрсетілді.

Патенттің қолданылу мерзімі өткенге дейін шарттарға сәйкессіздік туындайды, осыған байланысты ЖК салық салудың басқа режиміне көшу үшін сәйкессіздік туындаған күннен бастап 5 жұмыс күні ішінде салық органына хабарлама ұсынуы қажет. Бұл жағдайда басқа режимнің басталу күні осындай жағдайлар туындаған айдың бірінші күні болады. Біздің мысалда басқа режимді қолданудың басталуы-1 жылдың 2021 маусымы.

оңайлатылған декларация негізінде-республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 24 038 еселенген мөлшері;

Мысалы: ЖК оңайлатылған декларация негізінде АСР қолданады. 2021 жылдың мамыр айында ЖК табысы 72 000 000 теңгені құрады.

ЖК шарттарына сәйкес келмеуіне байланысты сәйкессіздік туындаған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде орналасқан жері бойынша салық органына жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке немесе салық салудың өзге режиміне көшу үшін қолданылатын салық салу режимі туралы хабарламаны ұсынуға міндетті. Бұл ретте шарттарға сәйкес келмеу туындаған айдың бірінші күні Жалпыға бірдей белгіленген тәртіпті немесе өзге де арнаулы салық режимін қолдануды бастау күні болып табылады.

Біздің мысалда ЖК 2021 жылғы 1 мамырдан бастап салық салудың жалпыға бірдей белгіленген режиміне өтеді.

тіркелген шегерім пайдаланыла отырып - республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 144 184 еселенген мөлшері белгіленеді.

Тіркелген шегерімді пайдалана отырып арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеуші салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жататын шығыстар сомасына түзетулерді ескере отырып айқындалған кіріс сомасының 30 пайызынан аспайтын мөлшердегі тіркелген шегерім сомасын қосуға құқылы. Бұл ретте осы баптың бірінші бөлігінің ережелері қолданылған жағдайда, тіркелген шегерімді қоса алғанда, шегерімге жатқызылатын шығыстардың жалпы сомасы осы Кодекстің 691-бабының 4-тармағында көзделген түзетулерді ескере отырып, табыс сомасының 70 пайызынан аспауға тиіс.

Бұл ретте табысқа дара кәсіпкер үш компонентті интеграцияланған жүйені міндетті түрде қолдана отырып, қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы алған, республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің 70 048 еселенген мөлшері шегіндегі кірістер енгізілмейді.

         3) мынадай қызмет түрлерін жүзеге асырмайтын:

         акцизделетін тауарларды өндіру;

         акцизделетін тауарларды сақтау және көтерме саудада өткізу;

         мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін - бензинді, дизель отынын және мазутты өткізу;

         лотерея өткізу;

         жер қойнауын пайдалануға;

         шыны ыдысты жинау және қабылдау;

         түсті және қара металл сынықтары мен қалдықтарын жинау (дайындау),      сақтау, қайта өңдеу және өткізу;

         консультациялық қызметтер;

         бухгалтерлік есеп немесе аудит саласындағы қызмет;

         сақтандыру брокері мен сақтандыру агентінің қаржылық, сақтандыру қызметі және делдалдық қызметі;

         Құқық, әділет және сот төрелігі саласындағы қызмет;

қаржы лизингі шеңберіндегі қызмет.

Агенттік шарттардың (келісімдердің) негізінде қызмет көрсететін дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар патент немесе оңайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимін қолдануға құқылы емес.

Мысалы: ЖК патент негізінде АСР қолданады. Қызмет түрі жеке мүлікті жалға беру. Патент 2021 жылғы 1 қаңтардан 31 желтоқсанға дейін қолданылады. Қыркүйек айында ол қызмет түрін - риэлторлық қызметтерді қосты.

Бұл ретте, патент негізінде арнаулы салық режимін қолдануға мүмкіндік бермейтін жағдайлар туындаған кезде патенттің қолданылу мерзімі өткенге дейін дара кәсіпкерлер шарттарға сәйкессіздік туындаған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде орналасқан жері бойынша салық органына жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке немесе өзге де арнаулы салық режиміне көшу үшін қолданылатын салық салу режимі туралы хабарлама беруге міндетті.

ЖК риэлтерлік қызметтерді жүзеге асырады, агенттік шарттар негізінде қызметтер көрсетеді. Осыған байланысты ЖК АСР қолдануға құқылы емес.

         Осылайша, ЖК салық салудың жалпы белгіленген режимін қолдану туралы хабарлама береді. Бұл ретте, жалпыға бірдей белгіленген тәртіпті қолданудың басталу күні осындай шарттар туындаған айдың бірінші күні болып табылады.

Біздің мысалда ЖК 2021 жылғы 1 қыркүйектен бастап салық салудың жалпыға бірдей белгіленген режиміне өтеді.

         Сондай-ақ АСР-ды қолдануға құқығы жоқ:

         1) құрылымдық бөлімшелері бар заңды тұлғалар;

         2) заңды тұлғалардың құрылымдық бөлімшелері;

         3) өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшелері және (немесе) әртүрлі елді мекендерде Салық салу объектілері бар салық төлеушілер.

Арнаулы салық режимдерін қолданатын адамдарға салық салу мақсатында оның функцияларының бір бөлігін орындайтын, орналасқан жері бойынша стационарлық жұмыс орындары жабдықталған аумақтық оқшауланған бөлімше салық төлеушінің өзге де оқшауланған құрылымдық бөлімшесі болып танылады. Егер жұмыс орны бір айдан астам мерзімге құрылса, ол стационарлық жұмыс орны болып есептеледі.

Осы тармақшаның ережесі мүлікті мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру жөніндегі қызметті ғана жүзеге асыратын салық төлеушілерге қолданылмайды;

Мысалы: ЖК Шарбақты ауданы бойынша МКБ-да тіркелген, оңайлатылған декларация негізінде АСР қолданады. Қызметті жүзеге асыру түрі-бөлшек сауда. 2021 жылдың мамыр айында ЖК Павлодар қаласында дүкен ашты.

АСР қолданатын ЖК әртүрлі елді мекендерде қызметін жүзеге асыруға құқығы жоқ болғандықтан, шарттарға сәйкессіздік туындаған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде орналасқан жері бойынша салық органына жалпыға бірдей белгіленген салық салу режимін қолдану туралы хабарлама ұсынуға міндетті.

Бұл ретте шарттарға сәйкес келмеу туындаған айдың бірінші күні Жалпыға бірдей белгіленген тәртіпті қолданудың басталу күні болып табылады.

Біздің мысалда ЖК 2021 жылғы 1 мамырдан бастап салық салудың жалпыға бірдей белгіленген режиміне өтеді.

         4) басқа заңды тұлғалардың қатысу үлесі 25 пайыздан асатын заңды тұлғалар;

         5) құрылтайшысы немесе қатысушысы арнаулы салық режимін немесе салық салу ерекшеліктерін қолданатын басқа заңды тұлғаның құрылтайшысы немесе қатысушысы болып табылатын заңды тұлғалар;

         6) коммерциялық емес ұйымдар;

         7) ойын бизнесі салығын төлеушілер.